De Cem is de centrale gebedsdienst van de Alevieten. Deze liturgische dienst is de verbinding van het heden met het eeuwenoude alevitische erfgoed. Het is de plaats waar de eed wordt afgelegd om de hand, de tong en de lendenen te beheersen. Om vervolgens ieder jaar in bijzijn van de dede en de andere groepsleden in de Cem hierover rekenschap af te leggen en de eed te vernieuwen. Allen voor één en één voor allen luidt een veel uitgesproken formule in de Cem.

De specifieke kenmerken van het alevitisme houden in: een verwerping van de meeste islamitische gebruiken, de dagelijkse 'namaz' (gebeden), het vasten en bidden in moskeeën inbegrepen. Alevieten ondernemen niet de pelgrimstocht naar Mekka en erkennen diegenen die dat wel gedaan hebben niet al speciaal 'heilig', zoals in andere takken van de islam. Het idee van gebeden in de islam is in het alevitisme vervangen door een gebeurtenis, "Ayin-i Cem" genoemd. In een Ayin-i Cem, waar de mannen, vrouwen en kinderen van de leefgemeenschap bij elkaar komen en over een grote variatie onderwerpen met de dede discussiëren, liedjes zingen en samen een speciale dans uitvoeren, de "semah" genaamd. Behalve een religieuze betekenis heeft de cem ook een sociale betekenis. Tijdens de cem worden de onderlinge geschillen in de gemeenschap besproken en opgelost en wordt de eenheid en solidariteit in de gemeenschap bekrachtigd. De religieuze leider van de gemeenschap, de dede, die het best omschreven kan worden als een enkeling, die nog het meest leek op een dorpswijze of -bard (zanger), vervult tijdens de cem een belangrijke rol. Tijdens de cem wordt er onder andere over alevitische leer gesproken, worden er religieuze alevietische liederen (nefes), begeleid door een of meer saz (soort langhals luit) gezongen, en wordt de semah (een religieuze dans, die verschillende vormen kent met elk een bijzondere betekenis) door mannen en vrouwen samen gedanst. Ook buiten het kader van de cem nemen de nefes, begeleid door de saz een belangrijke plaats in bij de alevieten.

Semah
De semah (spreek uit sèmà) is een rituele 'dans' die specifiek is voor de alevitische cultuur en religie. De semah wordt alleen op de cem en bij uitzondering tijdens andere belangrijke gebeurtenissen uitgevoerd. Met de semah stellen alevieten zich 'open voor God en de mensen' en 'maken zij hun liefde voor God en de mens zichtbaar'. De semah kan daarom niet simpelweg 'een dans' worden genoemd (na een uitvoering, ook al is deze in het openbaar, mag dan ook niet geklapt worden). De semah 'dansers' maken uiterst geconcentreerd de voorgeschreven bewegingen en raken daarmee 'in contact (trance) met God'. Ze worden als het ware één met God. Iedere streek in Turkije kent zijn eigen semah zonder dat met de behoefte heeft om die diversiteit tot een eenheid of 'de enige echte semah' terug te brengen. De 'semah van de veertig' die op de cem wordt gedaan, wordt echter overal wel ongeveer op dezelfde manier uitgevoerd. Karakteristiek voor de semah is dat hij door mannen en vrouwen gezamenlijk wordt gedaan, dat in een cirkel tegen de klok in wordt bewogen en dat de 'dansers' hun gezicht naar de dede gekeerd houden.







Sitemap | Colofon   © 2011 PSA-DER Enschede